Halk Ozanları
Şüphesiz halk şairlerimizde diğer
sanatçılarımız gibi birbirinden ayrı özelliklere sahiptir.
Hiçbir şair, ötekine tıpa tıp benzemez. Ama hemen hemen hepsine
aynı gelenek ve törelerden geldikleri için birbirine benzer yanlarıda
eksik değildir.
Bazı şairlerin hepside şiirlerini
sazla çalıp çağırırlar. Halk şairi ile sazını
birbirinden ayıramayız. Keramet sazdamıdır, sözdemidir
bilemeyiz? Aşık sazına gözü gibi bakar. Aşık
Veysel'in;
"Ben ölürsem sazım sen kal dünyada ,
Gizli sırlarımı aşikar etme" deyişi elbette ki çok
anlamlıdır.
Şairlerimizin hemen hepsi aşk, ölüm,
hasret, yiğitlik, tabiat, din gibi temalar işlemişlerdir. Aşk
konusu baş köşeyi tutmaktadır. Ölüm karşısında
şairlerimizin uysal, teslimkar ama alabildiğine üzüntülüdür. Ölümün
bıraktığı yıkımlar, kayıp olan güzellikler
dostluklar terennüm edilir.
Sivas'ın şair ve aşıkları
şunlardır:
Şemseddin Sivasi, Pir Sultan Abdal, Ruhsati,
Kul Himmet, Suzi, Aşık Veysel, Zaralı Halil Söyler, Mesleki, Aşık
Talibi, Recep Kamil, Şeyh Halit.
Diğer aşıklarımız ise;
Sefil Selimi, Aşık Talibi, Gürünlü Aşık Rıza, Ali
İzzet Özkan, Veysel Cehdi Kut, Kul Gazi, Feryadi, Belcikli Seyit, Karasarlı
Seyit, Aşık İsmeti, Ali Dayı, Şükrani, Nuri Sivasi,
Kul Himmet.
Tabiat teması da Sivas şairleri tarafından
en iyi şekilde işlenmiştir. Şairlerimizin en zengin yanlarından
birini teşkil etmektedir. Çeşitli hayvanlardan tasvir edilerek tabiat
manzarasını tamamlar. Tabiatın güzellikleri yanında çeşitli
afetlerde şairin, ozanın gönlünde dile gelmiştir. İşte
o zaman şiir olmuş, destan olmuş, türkü olmuş. Anadolu
yaylasına göz atıldığı zaman Sivas'ın aşıklar
yatağı olduğu görülür. Sivas şairleri aynı zamanda
Sivas büyükleridir . Hepside en duru en özlü Türkçe ile söylemişlerdir.
Türküleri, deyişleri günlük müzik yaşantımıza girmiştir.
Radyo ve televizyon programlarında hemen hemen hepsinin türkülerine yer
verilir.
Yurttan sesler Korosunun kurucusu halk müziğinin
derleme ustası Muzaffer Sarısözen'i anmadan geçemeyiz. Ayrıca
masal üstadı Eflatun Cem Güney, Tevfik Aksoy Kayabeyzade, Memduh Bey günümüz
şairlerinden Vehbi Cem Aşkun edebiyat dalında denemeler yapmış;
radyo sanatkarlarından Ömer Altuğ, Emel Sayın ve Selehattin
Erorhan da Sivas' ta yetişen Türk musiki ve halk müziği ses sanatçılarıdır.
Halk şairlerimizin özelliklerini anlatan bazı ünlü değişlerini
şöyle sıralayabiliriz.
AŞIK VEYSEL
1894 yılında Şarkışla ilçesine
bağlı Sivrialan köyünde doğdu. Babası Karaca Ahmet, annesi
Gülüzar Hatun' dur.
7 yaşına geldiğinde gözünün
birini yakalandığı çiçek hastalığından kaybetti.
Diğer gözüne perde indi. Çok geçmeden iki gözünüde kaybetti.
Oyalanması için babası Aşık
Veysel'e bir saz aldı. Çamşıhlı Ali ve Molla Hüseyin adlı
saz ustalarından dersler aldı. Önceleri Pir Sultan Abdal, Yunus Emre,
Aşık Kerem, Aşık Erzurumlu Emrah gibi ustaların türkülerini
söyledi. 1933 'te Cumhuriyetin 10. Yılı için yazdığı
destanının yayınlanması ve Sivas Aşıklar Bayramındaki
başarısı dikkat çekti. Ahmet Kutsi Tecer'in de yardımlarıyla
Veysel kırk yaşından sonra kendi eserlerini vermeye başladı.
Çeşitli Köy Enstitülerinde saz öğretmenliği yaptı. Aşık
Veysel, İki kez evlendi. İki oğul, dört kız babasıdır.
Şiirlerinde yurt sevgisi, kardeşlik, birlik ve okuma sevgisi işledi.
21 Mart 1973 tarihinde "Sadık Yarım" dediği kara
toprakla kucaklaştı.
SİVAS HALK OZANLARINDAN DÖRTLÜKLER
| Sivas ellerinde sazım çalınır Çamlı beller bölük Yardan ayrılmışam Katip arzu halim yaz Kadılar müftüler İşte kement işte İşte hançer Dönen dönsün ben dönmezem Aşık |
Kimse bana yaren olmaz yar olmaz Mertlik hırkasını Dünya bomboş olsa İnsana muhabbet Çoğu bende kağıt, Hal bilmeyen dip dedemi Dostlar ölümüme Sefil Selimi'yem dedim Zaralı |
Karlı dağlar karanlığın bastı mı? Kahbe felek ayrılığın Karlı dağlar Asker ağam gelse Dünya dediğin bir Evvela ahirin kara Bu dünyada benlik Daim ölüm kuşu döner Pir |
Sivas Hakkinda Her Sey 2007 Tüm hakkı saklıdır. www.sivasliyim.net