GELENEKSEL GİYİM KUŞAM
Orta Anadolu'nun giyim-kuşam özellikleri Kadın giyiminde ise yerel özelliklerden |
|
|
Geleneksel Kadın Giyimi : Fes yörenin yaygın başlık türüdür. Önüne ipekli yemeni-krep dikilir yada bağlanır. Uçları yandan sallanır. Günlük giyimde her zaman fes kullanılmaz. "Değirmi" denen düz, "hindi" denen renkli ve desenli tülbentler bağlanır. "İşlik" denen iç giysileri de ak bezdendir, elde dikilir. Üstte omuzlardan ve belden "kırmalı" üç etek biçiminde "peşli" denen entarileri giyilir. Kollar geniş ve "dilmeli" dir. Peşlerin ikisi öne, birisi arkaya gelir, aradaki "sayvanlı" dır, (astarlı). Kara yünden yada ketenden yapılmış, nakışlı, çevresi oyalı önlükler bağlanır. Ayrıca madeni kemerler, el örmesi yün kuşaklarda kullanılır. Bazı yerlerde kadife atlas üzerine sim işlemeli bindallılar giyilir. Kolların yırtmaçlısı da yırtmaçsızı da geniş ve sarkıktır. Entarilerin tümü yakasız, önden göğüs altına dek düğmelidir. Özel günlerde sırmalı ve işlemeli cepken de giyilir. Kadife üstüne sırmalılara "kadama" denir. Alta bel ve parçaları uçkurları "tuman" (şalvar biçimli, bol dikmeli don) giyilir. Parçalar çoraba dek uzanır. Renkli ve desenli çoraplar mevsimine göre ince yada kalın yünden örülür. |
| Dışarılık giysi olarak çarşaf, Cumhuriyet sonrasında da uzun süre kullanılmıştır. Günlük yaşamada tülbent, baş örtüsü kullanılmaktadır. Buna yaşmaklamak denir. Yaşlı kadınlar "namazlık" denen uzunca bir baş örtüsü kullanır. Son zamanlarda, atkı-manto biçimi üst giyiminde yaygınlaşmıştır. Kelik, yemeni, çarık geleneksel kadın ayakkabılarıdır. Bunların yerini giderek kara lastik ve plastik ayakkabılar almıştır. Kentlerdeyse kundura giyilmektedir. |
|
|
Geleneksel Erkek Giysisi : Poşu yada "hindi" bağlanmış fes, erkek giyim-kuşamında da yaygın başlık biçimidir. İnce ak ipekten, ketenden yakası düz, omuzdan düğmeli "işlik" üstüne, kolsuz yelek giyilir. Bele şal bağlanır; kalçadan büzgülü "şayak" yada "zıvga" denen pantolonlar kalın kumaştandır. Ak-kara, kırçal çoraplar nakışlıdır. Tokalı çarık, kulaklı yemeni, yüksek ökçeli ve sivri burunlu "iskarpin" yaygın ayakkabı türleridir. |
| Gürün Şalları : Hint ve İran şallarının desen ve dokuma tekniğini, Türk kumaşlarının desen ve dokuma tekniğini , Türk kumaşlarının desen ve dokuma tekniğiyle birleşmiş, Avrupa'nın taklit şallarının özelliklerini Anadolu insanının zevk ve giyim ihtiyaçlarıyla kaynaştırarak orijinal bir sentez meydana getirmiştir. Dokuma Tekniği Gürün şallarında sadelik ve Gürün şalları konusunda en |
|
Serpme Motifli Şallar
: Ana motifi badem veya pençe adı verilen
motiftir. Bu motif halk arasında günümüzde "şal deseni"
diye tanınmıştır. Bademler aralıklı veya verev
şeklinde dizilmiştir. Bademlerin arasında küçük çiçekler ve
yapraklar, dalcıklar seyrek olarak da çintemani motifleri doldurulmuştur.
Bademlerin içi boş bırakıldığı gibi çiçekler ve
yapraklarla da bezendiği olmuştur.
Motifleri Birbirine Bağlı
Şallar : Bu tür şallara "sarmaşıklı
şal" da denir. Badem motifleri kumaşa serpme olarak yerleştirilmiş,
ancak bademler bir dalla birbirine bağlanmaya çalışılmıştır.
Kadın elbiseleri genellikle bu şallardan yapılmıştır.
Motifleri birbirine geçme
şallar : Motifleri asma dalları gibi
birbirine geçmiş kavisli dallardan oluşmuştur. Bu yüzden halk
arasında "Asma dalı desenli şal" olarak tanınmıştır.
Kadın elbisesi yapımında tercih edilmiştir.
Çubuklu, yollu şallar
: Çubukların enleri ve araları dokuyanına
göre dar veya geniş tutulmuştur. Çubukların gerek içleri,
gerekse araları serpme veya bağlı badem, çiçek, yaprak, asma
dalı, koç boynuzu, saç bağı motifleriyle doldurulmuştur.
Yaygın Gürün şalları bunlardır.
Başlık ve kuşak olarak kullanılmıştır.
Sivas Hakkinda Her Sey 2007 Tüm hakkı saklıdır. www.sivasliyim.net